Advent

2022

2

Tweede zondag van de Advent


Een van mijn favoriete heiligen is de ‘God-dragende en heilige pater Maximos, de huttenbrander’. Hij was niet, zoals je zou denken, een mystieke brandstichter, want hij verbrandde alleen zijn eigen hutten, die hij ook bouwde, wanneer hij naar een andere plaats verhuisde. Zoals veel contemplatieven die stabiliteit zoeken in het stiltepunt van God, verhuisde hij nogal eens. Ik vermoed echter dat hij wel van vuur hield, want het komt vaak als metafoor in zijn gedachten voor en beschrijft zijn zeer diepe en vreugdevolle gebed van het hart. Hij vergelijkt de menselijke geest, wanneer deze zich onafhankelijk van God voelt, als een stuk harde wax dat denkt dat ‘alles stevig in zijn macht is’. Wanneer wax in aanraking komt met vuur smelt het en laat het zijn illusie van controle los: zo wordt de mens, overweldigd door het 'vuur van de goddelijkheid', verzacht en vloeibaar gemaakt wanneer hij wordt aangestoken door de Heilige Geest.


Johannes de Doper, in het evangelie van vandaag, had een vurig karakter. Toen de hypocriete en meelijwekkende mensen hem in de woestijn opzochten, zei hij wat hij van hen vond. Hij wees op een ander aspect van het vuur dat elke boom verbrandt die geen goede vruchten voortbrengt. Het is moeilijk te aanvaarden dat delen van ons moeten sterven. Maar als het vuur eenmaal zijn vernietigende werk heeft gedaan en nog steeds brandt, ervaren we het anders: het doopt ons 'met de Heilige Geest en het vuur'. De Doper predikte een doop van bekering met water. Christus gebruikt sterkere middelen. Eenmaal ingewijd moeten we volharden in morele vernieuwing en moed hebben voor ethisch handelen. Maar, nadat de hutten die we gebouwd hebben zijn verbrand, kunnen we worden omgesmolten in het vuur van de liefde.


Deze week was ik betrokken bij een gesprek over de vraag of we op een boze denkfout moeten springen die de korte veiligheid van politieke correctheid biedt, of moeten vasthouden aan wat ons de meer rechtvaardige reactie lijkt. Deze momenten van geweten zijn misschien gemakkelijker voor een Doper die zo weinig afhankelijk is van de goedkeuring van anderen of een Pater Maximos die alleen zijn hut hoeft te verbranden en verder moet gaan. De keuze is altijd tussen het behoren tot een gemeenschap of tot een menigte. De solidariteit die we voelen als we ons geweten volgen en zo de angst voor afwijzing overwinnen, is dieper en duurzamer dan de valse eenheid die we voelen in de energie van een menigte.


De Doper en pater Maximos keken naar Jezus en zijn kwetsbare gemeenschap in plaats van naar de menigte. Zij zagen het vuur van de liefde dat in het hart brandt in plaats van het vuur van de haat dat in ons binnenste kan woeden. Het 'voortdurend gebed' dat de woestijnchristenen zochten is het hartvuur van de Brandende Struik. Zij leerden 'bidden met aandacht, dat wil zeggen zonder enige gedachte' door het trouw reciteren van een enkel heilig woord of zin. Deze weg - die ondersteund moet worden door een vermindering van afleiding en toewijding aan stilte - leidt stapsgewijs tot één zijn met God.


Zij benadrukten dat dit niet alleen voor woestijnmonniken was. Het is voor iedereen die in de wereld werkt en zich erop toelegt, de mate van afleiding vermindert en de stilte leert liefhebben voor zover dat mogelijk is. Zij vertelden het verhaal van een hoge keizerlijke ambtenaar, Constantijn de Wonderbare genaamd, die een lichtend voorbeeld was van contemplatieve aanwezigheid. Maar soms vergat hij wat de keizer hem had opgedragen en hij werd daarvoor door anderen aan het hof bekritiseerd. De keizer verdedigde hem en zei dat het waar was dat Constantijns gebed hem soms ‘niet toeliet aandacht te schenken aan onze woorden over ijdele en tijdelijke zaken’, maar dat was omdat ‘al zijn aandacht op God gericht is’. Hij behield zijn baan. Misschien kunnen de huttenbrander en de soms vergeetachtige leidinggevende onze leermeesters zijn voor de tweede week van de Advent.


Laurence Freeman

original English version


Second Sunday of Advent


One of my favourite saints is the ‘God-bearing and holy Father Maximos the hut-burner’. He was not, as you might think, a mystical arsonist as he only burned his own huts, which he also built, whenever he moved to another place. Like many contemplatives desiring stability in the still-point of God he moved around a fair bit. I suspect he did like fire, however, as it comes to his mind often as a metaphor describing his very deep and joyous prayer of the heart. He compares the human mind when it feels independent of God as like a piece of hard wax thinking that ‘everything is solidly in its power’. When wax meets fire it melts and lets go of its illusion of control: so the human, overwhelmed by the ‘fire of divinity’, is softened and made fluid when it is enflamed by the Holy Spirit.


John the Baptist in today’s gospel was a fiery character. When the hypocritical and mealy-mouthed came out to the desert to see him he said what he thought of them. He pointed to another aspect of fire that burns any tree that fails to produce good fruit. It is hard to accept that parts of us need to die. However, once fire has done its destructive work and still burns, we perceive it differently, baptising us ‘with the Holy Spirit and fire’. The Baptist preached a baptism of repentance with water. Christ uses stronger tools. Once initiated, we need to persevere in moral renewal and have courage for ethical action. But, after the huts we built have been burned, we can be melted down in the fire of love.


This week I was involved in a conversation about whether we should jump on an angry band-wagon offering the brief safety of political correctness or hold to what seemed to us the more just response. These moments of conscience might be easier for a Baptist who was as undependent on others’ approval as you could imagine or a Father Maximos who only had to burn his hut and move on. The choice is always between belonging to a community or a crowd. The solidarity we feel when we follow our conscience, thus overcoming the fear of rejection, is deeper and more sustaining than the false unity we feel in the energy of a mob.


The Baptist and Father Maximos looked to Jesus and his vulnerable community rather than to the crowd. They saw the fire of love that burns in the heart rather than the fire of hatred that can rage in our guts. The ‘continuous prayer’ that the desert Christians sought is the heart-fire of the Burning Bush. They taught ‘prayer with attention, that is without any thought’ through the faithful recitation of a single sacred word or phrase. This way – it has to be supported by a reduction of distraction and commitment to silence - leads by stages to being one with God.


They insisted that this was not only for desert monks. It is for anyone working in the world who would apply themselves to it, reducing the degree of distraction and learning to love silence as far as they could. They told the story of a high imperial official, called Constantine the Wonderful, who was a shining example of contemplative presence. Sometimes, though, he would forget what the Emperor had told him to do and he was criticised by others in the court for this. The Emperor defended him saying that it was true, sometimes Constantine’s prayer ‘does not allow him to attend to our words about vain and temporary affairs’ but it was because ‘all his attention is set on God.’ He kept his job. Maybe the hut-burner and the sometimes forgetful executive can be our teachers for the second week of Advent.




Laurence Freeman