Vasten
2023
11
Vasten 2023
Zaterdag Vasten Week Een
Toen Benedictus zijn Regel voor kloosters schreef, waren maar weinig mensen in zijn samenleving geletterd. Toch stond hij erop dat leden van zijn gemeenschap dagelijks zouden lezen en vooral een boek zouden hebben dat ze tijdens de vastentijd met speciale aandacht zouden lezen. Lezen in die tijd zou langzamer en meer gemeenschappelijk zijn geweest. Iedereen die voorleest, zou dit hardop hebben gedaan en de woorden zachtjes mompelen, omdat dit het gemakkelijker zou hebben gemaakt om de vaste tekst op de pagina te onderbreken. Als mensen in fysieke nabijheid zouden lezen, zou het misschien hebben geklonken als een drukke bijenkorf. Ik heb dit een keer meegemaakt in de lange leeszaal vol met orthodoxe joden die de Bijbel bestudeerden naast de Klaagmuur in het Tempelgebied in Jeruzalem. Ze waren zo gefocust dat ze de indringer onder hen niet opmerkten.
Lezen is een heel andere manier van leren dan YouTube kijken. Geletterdheid is een aangeleerde vaardigheid, zoals ook bidden, dus half actief, half passief. Er is een sterker gevoel van intieme ontmoeting met het innerlijke bewustzijn van de schrijver. Het maakt niet uit wat ze droegen toen ze hun innerlijke denkprocessen opschreven of hoe ze eruitzagen of hoe hun accent was. Bij het lezen komen we een andere geest tegen - misschien al lang dood maar nog steeds levend in de woorden - die ons weg van onszelf roept in een daad van een op de ander gerichte aandacht. We kunnen reageren of het er niet mee eens zijn terwijl we genieten van en nadenken over hun woorden en stijl, maar in de eerste plaats moeten we luisteren naar wat ze zeggen in plaats van wat we denken. Goed lezen is daarom een stap in de richting van puur gebed.
Ik bereid me voor op een reeks online sessies later dit jaar over het lezen van heilige teksten. Dit is een bijzondere vorm van lezen die grote geestelijke vruchten kan afwerpen. We moeten de Schrift lezen en ons ervan bewust zijn dat de betekenis niet alleen in de woorden zit, maar ook in de 'witte ruimtes tussen de woorden' en in de manier waarop onze hart-geest erop reageert. Iemand met een ernstige contemplatieve praktijk kan het voordeel hebben te voelen hoe de woorden haar eigen onuitsprekelijke ervaring van stilte in hun meditatie uitdrukken. In de 5e eeuw zei Cassianus, een van de grote leraren van Benedictus, die hij heeft leren kennen door het geschreven woord, dat de mediteerder 'de betekenis van de Schrift zal doorgronden', niet alleen door de geschreven tekst, maar door 'ervaring die de weg wijst'. De contemplatieve lezer wordt als de auteur van wat hij leest en begrijpt de betekenis direct en intuïtief.
‘Sacrale geschriften’ kunnen een stimulans zijn voor metanoia. Het heeft een transformerend effect op een geest die al getraind is door een contemplatieve praktijk, zoals de mantra. De spirituele kracht van de woorden komt vrij en voorkomt dat ze voorwerpen van fundamentalistische verering worden die verkeerd gelezen kunnen worden om al vastgeroeste en onwillige geesten te versterken.
De Schrift en andere praktijken zijn vergeleken met een vlot dat ons naar de andere oever brengt. In een beroemde soetra zei de Boeddha: ‘Monniken, ik heb de Dhamma onderwezen als een vlot, met het doel om over te steken, niet om vast te houden.’ Gisteren bracht iemand dit voor mij tot leven door te zeggen dat ze vonden dat de Schrift is als een handleiding, waardevol om ons te laten zien hoe, hoe te zijn of hoe te doen, maar niet het leven zelf, niet het zijn of het doen zelf. Maar wel een vinger die naar de maan wijst, maar niet de maan.
Laurence Freeman
original English version
Saturday Lent Week One
When St Benedict wrote his Rule for Monasteries few people in his society were literate. Yet he insisted that members of his community should read daily and in particular have a book they would read with special attention during Lent. Reading at that time would have been slower and more communal. Anyone reading would have done so aloud, murmuring the words quietly under their breath, as this would have made it easier to break up the solid text on the page. If people were reading in physical proximity it might have sounded like a busy beehive. I experienced this once in the long reading room packed with Orthodox Jews studying the Bible adjacent to the Wailing Wall in the Temple Precinct in Jerusalem. They were so focused they didn’t notice the intruder among them.
Reading is a very different way of learning from watching YouTube. Literacy is a learned skill, like prayer half-active, half-passive. There is a stronger sense of intimate encounter with the writer’s inner consciousness. It doesn’t matter what they were wearing when they wrote down their inner thought processes or what they looked like or their accent. In reading, we encounter another mind – perhaps long dead but still alive in the words – which calls us out of ourselves in an act of other-centred attention. We can respond or disagree as we savour and reflect on their words and style but, first of all, we have to listen to what they say rather than what we think. Good reading is therefore a step towards pure prayer.
I am preparing for a series of online sessions later this year on how to read sacred texts. This is a particular form of reading that can bear great spiritual fruit. We have to read scripture aware that the meaning is not only in the words but also in the ‘white spaces between the words’ and in the way our heart-mind responds to them. Someone with a serious contemplative practice may have the advantage of feeling how the words are expressing her own inexpressible experience of silence in their meditation. In the 5th century Cassian, one of Benedict’s great teachers, whom he met through the written word, said that the meditator will ‘penetrate the meaning’ of scripture not just through the written text but by ‘experience leading the way’. The contemplative reader becomes like the author of what he is reading, grasping the meaning directly and intuitively.
‘Sacred scripture’ can be a stimulus for metanoia. It has a transformative effect on a mind already being trained by a contemplative practice, like the mantra. The spiritual power of the words is released and stops them from becoming objects of fundamentalist worship that can be misread to reinforce minds already set and unwilling to change.
Scripture and other practices have been compared to a raft taking us to the other shore. In a famous sutra, the Buddha said ‘monks, I have taught the Dhamma like a raft, for the purpose of crossing over, not for the purpose of holding onto.’ Yesterday someone brought this alive for me by saying that they felt scripture is like a manual, valuable for showing us how, how to be or how to do, but not life, not the being or doing itself. A finger pointing at the moon, but not the moon.
Laurence Freeman
