Lesbrief 

32

Jaargang 

2

Wat is tijd?

"Het lijkt mij dat we ten slotte alle vormen van denken moeten overstijgen – zelfs voorbij de Drieeenheid,vde Incarnatie ..... Dit hoort allemaal bij de wereld van de tekenen – de manifestaties vanvGod in het menselijk denken – maar God Zelf, de Waarheid zelf overstijgt alle vormen van

denken." (Bede Griffiths OSB)


De Goddelijke Realiteit ligt niet alleen voorbij alle denken, maar ligt ook voorbij onze normalevbeleving van tijd, zoals we Clemens van Alexandri  in de tweede eeuw na Christus hoordenvzeggen. Soms hebben we tijdens het mediteren een andere ervaring van tijd. In je meditatiegroepvkun je soms iemand horen opmerken: "Hebben we echt een half uur gemediteerd?" In voorgaandevlesbrieven verklaarde Dr. Shanida Nataraja dat meditatie ons gebruikelijke gevoel voor tijd envruimte buiten werking stelt; grenzen van ruimte en tijd verdwijnen; er is een gevoel vanvtijdloosheid en verbondenheid.


Als we uit de meditatie komen, neemt onze gewone verstand het weer over en komt de normalevtijd weer tevoorschijn. Maar wat is tijd? Over deze vraag hebben vele heiligen en mystici zichvgebogen. Zij benadrukken dat tijd – verleden en toekomst – een product is van ons verstand. Hetvis geen integrale permanente hoedanigheid van de kosmos als geheel. Einstein toonde devrelativiteit van tijd duidelijk aan in zijn theorie n. In de 4de eeuw na Christus verduidelijkte devheilige Augustinus ons het probleem: "Want wat is de tijd? ... Wat moet ik zeggen over ...vverleden en toekomst: op welke manier bestaan ze echt, als het verleden niet langer bestaat en devtoekomst nog niet bestaat? Wat betreft het huidige moment ... als dat altijd aanwezig zou zijn envnooit zou wegglijden in het verleden, dan zou er helemaal geen tijd zijn; er zou eeuwigheid zijn."

(De Heilige Augustinus – Belijdenissen, Boek XI 17)


Het huidige moment is de enige tijd die wezenlijk bestaat: "Er zijn drie tijden (een soort drietal);veen tegenwoordige tijd van het verleden, een tegenwoordige tijd van het tegenwoordige en eenvtegenwoordige tijd van het toekomstige ... de herinnering ... de aandacht ... de verwachting. (De Heilige Augustinus – Belijdenissen, Boek XI 26)


Aandacht is de kwaliteit die hij verbindt aan de 'tegenwoordige tijd van het tegenwoordige'. Aandacht voor onze mantra houdt onze geest in het huidige moment. We laten de gedachten die het verleden vormen, onze herinneringen, los. Ze zijn slechts onze waarneming van het verleden. Ze zijn niet noodzakelijkerwijs beelden van wat werkelijk gebeurde, slechts van wat we dachten dat gebeurde of waarvan we verlangden dat gebeurde. We laten ook onze verwachtingen ten aanzien van de toekomst – onze hoop en onze angsten – los. Ook zij zijn niet gebaseerd op de werkelijkheid; het zijn slechts onze gedachten, onze illusies en begoochelingen. Slechts in het huidige moment zijn we werkelijk aanwezig. Het tijdloze, de Goddelijke Realiteit, maakt slechts in het huidige moment een doorsnede met de tijd, zoals T.S. Eliot zo prachtig

beschrijft:


Men's curiosity searches past and future

And clings to that dimension. But to apprehend

The point of intersection of the timeless

With time, is an occupation for the saint –

For most of us, there is only the unattended

Moment, the moment in and out of time..

Music heard so deeply

That it is not heard at all, but you are the music

While the music lasts.

These are only hints and guesses,

Hints followed by guesses;

and the rest is prayer,

observance, discipline, thought and action.

And right action is freedom from past and future also.


De nieuwsgierige mens doorzoekt verleden en toekomst en blijft aan die dimensie haken. Maar het is een uitdaging voor de heilige het snijvlak

van het tijdloze met de tijd te vangen –


Voor de meeste van ons is er alleen het moment,

het moment binnen en buiten de tijd,

dat aan onze aandacht ontsnapt...

Muziek die zo diep gehoord wordt,

wordt helemaal niet gehoord, maar je bent de muziek,

terwijl de muziek aanhoudt.

Dit zijn slechts suggesties en gissingen,

Suggesties gevolgd door gissingen;

en de rest is gebed,

waarneming, discipline, gedachte en handeling.

En de juiste handeling is vrijheid van het verleden en ook van de toekomst.